ustilanlar
10 Aralık 2019 Salı
Anasayfa > Yazarlar > Rabia Hilal ŞENER > BİR FELAKETİN ÖYKÜSÜ: ÇERNOBİL
Rabia Hilal ŞENER

BİR FELAKETİN ÖYKÜSÜ: ÇERNOBİL

04.06.2019 13:49 12 14 16 18 yazdır
Yazar : Rabia Hilal ŞENER

Türkiye’nin de kendini bir anda içinde bulduğu, yaşanan kazanın doğası gereği ülke sınırlarını aşan, yağmur bulutlarına dönüşüp Doğu Avrupa’nın başına radyasyon yağdıran bir felaketti Çernobil. Şimdi o felaket Amerikan televizyon grubu HBO tarafından dizileştirilerek binlerce insanı müptelası kılmış durumda. Dizinin bizlere hatırlattıkları ile Çernobil’de gerçekten neler olduğuna döndüğümüzde ise kapalı kapılar ardında neler yaşandığının, sonuçların ne kadar ağır olduğunun, hataların ve ihmallerin üzerinin örtülmesi için neler yapıldığının bugün bile bir tartışma konusu olduğunu görmek mümkün.

Felaket, 26 Nisan 1986 tarihinde o zamanlar SSCB’nin yönetimi altındaki bugünkü Ukrayna’nın Pripyat kentine 3 kilometre uzaklıkta bulunan Çernobil nükleer santralindeki 4 numaralı reaktörün patlaması ile meydana gelmişti. Santraldeki mühendisler acil bir durumda ne yapılacağına ilişkin deneyi gerçekleştirirken olayın başlı başına bir acil duruma dönüşeceğinden habersizdiler. 4. reaktörün başmühendisi Diyatlov kazadan sorumlu görülüp 10 yıl hapis cezasına çarptırılırken Diyatlov ile yapılan röportajlarda kendisi aksini iddia ediyordu. ABD ile girişilen yarışta nefes almaksızın ilerleme çabası; Moskova’dan gelen emirlerde aceleciliği, bilimsellikten uzak talimatları beraberinde getirmişti. Hal böyle olunca Çernobil faciası basit bir mühendislik hatasından öte kanlı bir yarışın ve hantal bir bürokrasinin sonucuydu. 

Olayın şokundan 1250 kişinin intihar etmesi, 35 civarında kişinin anında hayatını kaybetmesi ve binlerce insanın ise ilerleyen aylarda ve yıllarda tiroit kanserinden yahut radyasyonun neden olduğu açıklanan sebeplerden ölmesi felaketin su yüzüne çıkmış sonuçlarından. Radyasyona bağlı ölü doğumlar, kromozom bozuklukları ise cabası. Olayın insani bilançosunun yanında toplamda 300 milyar dolarlık mali zararı da göz ardı edilir cinsten değil elbette.

Dönemin SSCB yönetiminin en büyük endişesi dünyaya rezil olmak ve Amerika karşısında güç ve prestij kaybetmekti. Hal böyle olunca felaket gizlenmeye çalışılmıştı. Neticede birçoğunun bilimle de ilgilisi olmayan politikacıların radyasyonun ne olduğu, ne tür sonuçlar doğuracağı, nasıl da yüzyıllarca etkisinin süreceği ile ilgilendiği yoktu. Fakat havadaki radyasyonun İsveç’te tespit edilmesi üzerine dünya felaketten haberdar olmuştu.

Vakanın son derece yakınında bulunan Türkiye’de ise olaylar Avrupa’da ciddiye alındığı kadar önem görmemişti. Avrupa’da aileler çocukların dışarı çıkmasına izin vermezken Türkiye’de dönemin Cumhurbaşkanı Kenan Evren “bize radyasyondan madrasyondan bir şey olmaz” ifadelerini kullanıyordu. O dönemde Avrupa’ya ihraç edilip yüksek radyasyonla yıkandıkları gerekçesi ile Türkiye’ye iade edilen çayların akıbeti ise bir devlet sırrıydı. Bu devlet sırrı ise, onlarca yıldır o çayları demliyor ve afiyetle içiyor olma ihtimalimizin son derece yüksek olduğu anlamına geliyor. Nitekim o dönemde yapılan araştırmalar Karadeniz Bölgesi’ndeki kanser vakalarının arttığını kayıt altına almıştı.

Bugün Çernobil felaketi 5 bölümlük mini bir dizi haline getirilirken belki de yapımcıların amacı tehlikeleri göz ardı edilerek geliştirilen teknolojilerin nelere mal olabileceğini göstermek. Kuşkusuz ki mevzu teknolojik gelişim değil. Sorunun temelinde gözü kapalı bir hırsla, teknolojinin insanlığa hizmet etmek için var olduğunu unutarak gelişimi ululaştırmak yatmakta. Liyakatten uzaklaşmış bir bürokrasinin, işi bilene teslim etmemenin tüm felaketlerin ve çürümüşlüklerin temelinde yatıyor olması ise belki de dizinin en çarpıcı mesajı. 
Etiketler : rabia
Yazarın Son Yazıları
Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.